Binnenkijken in de symbioseklas van het Liemers College Zonegge

• Home ›
• Nieuws ›
• Binnenkijken in de symbioseklas van het Liemers College Zonegge

Elke dag om 08.10 uur vullen de gangen van locatie Zonegge zich met leerlingen. Fietsen verdwijnen haastig in de rekken, kluisjes slaan dicht en in de aula stijgt het gebruikelijke ochtendgeluid op. Maar achter één deur blijft het nog stil: het lokaal van klas 1d. Voor de leerlingen van deze symbioseklas begint de dag bewust pas om 08.30 uur. Twintig minuten later starten betekent: geen volle aula, geen drukke gangen en geen botsingen in de ochtendspits. Gewoon rustig starten. 

Dit is precies de praktijk die centraal stond tijdens de kennismakingsmiddag op maandag 18 mei. Het Liemers College organiseerde deze bijeenkomst op locatie Zonegge. De school nodigde hiervoor het samenwerkingsverband en regionale s(b)o-scholen uit. Tientallen intern begeleiders en leerkrachten kwamen samen om te zien welke mogelijkheden er liggen voor een aantal van hun leerlingen. Hoe werkt deze symbiosevoorziening nu na één jaar?

Samenwerking in de regio 
Tijdens de bijeenkomst gingen onderwijsteams van scholen zoals De Rabot, Schilderspoort en Isselborgh in gesprek met coaches en ondersteuners van de symbioseklas en partner vso Mariëndael. Deze ontmoeting maakte direct duidelijk dat passend onderwijs een gedeelde opdracht is. Door dit soort contacten verbetert de regio samen de route voor de leerling.

Het gat tussen vso en vo  
De symbiosevoorziening biedt een oplossing voor een herkenbaar probleem. Er is een groep leerlingen die cognitief prima mee kan op de mavo. Zij lopen echter vast op prikkels, sociale druk en het constante schakelen. Volledig voortgezet speciaal onderwijs (vso) past vaak ook niet goed.

“Er zit een groot gat tussen het vso en het reguliere vo. Sommige leerlingen hebben vooral behoefte aan rust, structuur en voorspelbaarheid,” vertelt Serge de Bie, locatiedirecteur Zonegge. "Elk kind verdient de juiste begeleiding op de juiste plek." 

Een symbiose-pilot 
Om dit gat te dichten, startte het Liemers College vorig jaar de pilot met deze symbioseklas. Binnen deze voorziening werkt het Liemers College intensief samen met vso Mariëndael. Het doel: leerlingen geleidelijk voorbereiden op volledige deelname aan het reguliere onderwijs.

De aanpak verbindt de structuur van het speciaal onderwijs met de kansen van het reguliere onderwijs. Na twee jaar intensieve begeleiding in de onderbouw stromen leerlingen volledig door naar het reguliere onderwijs in leerjaar 3. 

“Het is echt een gezamenlijke zoektocht,” zegt Ivo Jaakke van vso Mariëndael. “We blijven voortdurend kijken wat we van elkaar kunnen leren om leerlingen optimaal te ondersteunen.”

Ritme en voorspelbaarheid 
Die gezamenlijke zoektocht krijgt vorm door strakke structuur en voorspelbaarheid. Elke ochtend start de symbioseklas met een vaste dagstart, een check-in en een specifiek thema. Maandag staat in het teken van plannen en de weekagenda. Dinsdag bespreken leerlingen de actualiteit. Woensdag draait om executieve functies: hoe leer je voor een toets en hoe maak je een samenvatting? Donderdag gaat over loopbaanoriëntatie en identiteit. Vrijdag staat in het teken van groepsvorming en ontspanning.

Coach Marloes Muller ziet hoeveel verschil die structuur maakt. “De leerlingen weten precies waar ze aan toe zijn. Dat geeft rust. Daardoor ontstaat ruimte om te leren.”

Vast lokaal 
Na de dagstart blijven de leerlingen in het vaste lokaal van 1d. Vakdocenten lopen naar dit lokaal toe om hun lessen te geven. Alleen voor praktijklessen verlaat de groep deze vertrouwde ruimte. In het begin liepen coaches nog mee om die overgangen te begeleiden. Inmiddels bewegen deze leerlingen al zelfstandig door de school.

Begeleiding in de kleine dingen 
De begeleiding in de klas is nauw georganiseerd. “We kijken steeds: wat heeft deze leerling nú nodig?”, vertelt Marloes. Leerlingondersteuners observeren lessen, lopen mee op de achtergrond en springen bij waar nodig. Niet controlerend, maar ondersteunend. Even checken hoe het gaat. Even helpen bij spanning. Even samen kijken hoe je leert voor die toets van volgende week. Of samen oefenen hoe je op tijd hulp vraagt als je vastloopt. 

Ruimte voor eigen keuzes 
Voor intensieve momenten beschikt de school over een trajectgroep. Dit is een rustige ruimte waar leerlingen tijdelijk naartoe kunnen als de spanning te hoog oploopt. Daar is vrijwel altijd een begeleider aanwezig voor opvang.

Zo’n ruimte helpt leerlingen om steeds beter te herkennen wat zij op dat moment nodig hebben. De één kiest in de pauze bewust voor de aula, de ander zoekt de stilte van de trajectruimte. Beide keuzes zijn goed.

Gewoon klas 1d 
Het Liemers College probeert de symbioseklas zo min mogelijk uitzonderlijk te maken. De klas heet simpelweg ‘1d’ en heeft geen aparte status. Leerlingen doen mee aan excursies, projecten en overige activiteiten van de reguliere brugklassen. Soms met kleine aanpassingen, soms volledig zelfstandig.

Voor wie is de voorziening bedoeld? 
Ondersteuningscoördinator en orthopedagoog Cheyenna Papilaja legde de zorgvuldige aanmeldroute uit. De aanmelding start altijd met een vrijblijvend oriëntatiegesprek. Dit gesprek vindt plaats tussen leerling, ouders, de huidige s(b)o-school en het Liemers College. Dit gebeurt bij voorkeur zo vroeg mogelijk. Samen schatten de scholen vooraf in of de leerling het mavo-diploma binnen de gestelde tijd kan behalen.

De klas biedt plaats aan leerlingen met een advies voor mavo/kb-mavo/mavo-havo. Het onderwijsniveau in de klas is mavo. Ook is een positief advies nodig van de adviescommissie Symbiosegroepen van het Samenwerkingsverband De Verbinding. De klas richt zich momenteel vooral op leerlingen met een ondersteuningsbehoefte die te maken heeft met internaliserende problematiek.

Het onvervulde gat 
Tijdens de bijeenkomst ontstonden open gesprekken over de grens van de doelgroep. Wat doen we met leerlingen met externaliserend gedrag? Omdat rust en structuur in deze symbioseklas belangrijk is, kunnen zij hier op dit moment niet terecht. De zaal was unaniem over dit knelpunt: voor deze specifieke groep leerlingen blijft er in de regio een gat bestaan. 

Dit is een ontwikkelopdracht voor alle regiopartners. S(b)o, vso en vo moeten hierin echt samen optrekken. Gelukkig wordt dit knelpunt steeds breder gezien en erkend. Er worden inmiddels langzaam stappen gezet om ook voor deze uitdagende doelgroep de mogelijkheden te verkennen. We kunnen niet alles tegelijk realiseren, maar de gezamenlijke zoektocht is gestart.

De blik vooruit 
Ondanks die uitdaging overheerste het optimisme. Wat er nu staat, smaakt absoluut naar meer. Volgend schooljaar breidt de voorziening uit naar twee groepen met als streven maximaal zestien leerlingen. 

Dit vraagt flexibiliteit van docenten. Zij krijgen te maken met intensievere begeleidingsvragen. Daarom investeert het Liemers College samen met Mariëndael in trainingen en kennissessies, zodat docenten steeds beter toegerust raken om deze leerlingen te begeleiden.

Een regionale opdracht 
De middag in Zevenaar liet zien dat passend onderwijs een opdracht van de hele regio is. Door expertise uit het vso en regulier onderwijs te bundelen, ontstaat langzaam een netwerk waarin leerlingen minder snel tussen wal en schip vallen.  

Juist die samenwerking maakte indruk tijdens de bijeenkomst. Niet alleen omdat scholen hun ervaringen deelden, maar vooral omdat er open werd gesproken over wat nog níet goed geregeld is. Over de leerlingen waarvoor nog altijd geen passende plek bestaat. Over de zoektocht die nog gaande is, ook om docenten hierin goed aan te haken en toe te rusten.  
 
Samen durven beginnen 
Maar misschien zit daar juist de kracht van deze ontwikkeling: scholen die niet wachten tot alles perfect geregeld is, maar samen beginnen. Kleine stappen zetten. Uitproberen. Bijstellen. En ondertussen voor steeds meer leerlingen een plek creëren waar zij wél tot leren komen.

« Terug naar overzicht